Y Dược Hoa Việt

Cây Thiên Lý

Còn gọi là cây hoa lý, hoa thiên lý, dạ lài hương
Tên khoa học Telosma cordata (Burn.f.) Merr. (Asclepias cordata Burn.f, Pergularia minor Andr. Pergularia odoratissima Wight, Asclepias odorratissima Roxb)
Thuộc họ Thiên lý Asclepiadaceae
A. Mô tả cây
Thiên lý là một loại cây nhỏ, mọc leo, thân hơi có lông, nhất là ở những bộ phận còn non. Lá hình tim, thuôn, khía mép ở khoảng 5-8mm về phía cuống, đầu lá nhọn, có lông trên các gân lá; phiến dai2 6-11cm, rộng 4-7,5cm, cuống cũng có lông, dài 12-20mm, Hoa khá to, nhiều, màu vàng xanh lục nhạt, rất thơm, thành xim tán, có cuống to, hơi có lông dài 10-22m, mang nhiều tán mọc mau liền với nhau. Qủa là những đại dài 6,5-9,5 cm, rộng 12-14mm (hình)
B. Phân bố, thu hái và chế biến
thien-lyCây thiên lý được trồng khắp nơi ở Việt nam, nhiều nhất tại miền Bắc để làm cảnh và lấy hoa, lá nấu canh ăn. Còn mọc ở Ấn độ, Malayxia, Thái lan, Indonexia, Trung quốc, Philipin. Khi dùng thường hái lá tươi giã nát với muối và thêm nước vào vắt lấy nước.
C. Thành phần hóa học
Sơ bộ nghiên cứu, chúng tôi thấy trong lá và thân thiên lý có ancaloit (Đỗ Tất Lợi-Ngô Vân Thu –Hà nội 1962)
D. Công dụng và liều dùng
Trong nhân dân thường chỉ dùng hoa và lá thiên lý non để nấu canh ăn cho mát và bổ
Gần đây bệnh viện Thái bình (Y học thực hành, thàng 5-1962) đã dùng lá thiên lý chữa một số trường hợp lòi dom và sa dạ con có kết quả
Chữa lòi dom: Lá thiên lý 100g, muối ăn 5g
Hái lá thiên lý non và lá bánh tẻ, rửa sạch, giã nát với muối, thêm chừng 30ml nước cất, lọc qua vải gạc. Dùng nước này tẩm vào bông đắp lên chỗ dom đã rửa sạch bằng thuốc tím. Băng như đóng khố. Ngày làm một hay hai lần. Trong vòng 3-4 ngày thường khỏi. Có thể chế thành thuốc mỡ (VADOLIN 50G, LANOLIN 40G, dung dịch thiên lý nói trên 10ml)
Chữa sa dạ con: cũng dùng như trên, Thường 3-4 hôm sau khi dùng thuốc đã thấy kết quả. Nhưng trong báo cáo có cho biết đã dùng điều trị 9 trường hợp, thì có 8 trường hợp nhẹ khỏi, 1 đã sa dạ con trên 6 tháng không khỏi

Nguồn: Đỗ Tất Lợi, Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam - BTV: DS.Huy